The Political Economy Agenda in Émile Durkheim’s Sociology: Social Relations, Anomie and Division of Labor

Émile Durkheim modernliğin sosyologları arasında belirleyici bir yere sahiptir. Modern toplumun dinamiklerini, temel yönelimlerini, açmazlarını ve sıkıntılarını tahlil etmede oldukça etkili bir gözlemcidir. Bu minvalde, Durkheim modern toplumun ekonomi politiğini de ele almış ve öne çıkan sorunlarını tartışmıştır. Anomi, yabancılaşma, kriz, ahlaki çöküş, bencillik, rekabet, işçi işveren ilişkileri, işbölümü, adil bölüşüm ve çalışma hukuku gibi pek çok hususta dikkat çekici tespitler ortaya koymuştur. Ancak Durkheim’ın ekonomi politik gündemini oluşturan temel göstergelerindeki eleştirel tavrının ayırıcı ve özgün biçimde hak ettiği ilgiyi gördüğü söylenemez. Durkheim’ın toplumları ahlak, dayanışma ve örgütlenme tarzı bakımından tartışan sosyoloji yapma tarzı, onun ekonomi politik eleştirilerinin önüne geçmiştir. Bu nedenle makalede, Durkheim sosyolojisinin ekonomi politik gündeminin öne çıkan başlıkları ışığında, fikriyatının “eleştiri” veçhesinin özgün unsurlarının sergilenmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda, Durkheim’ın toplumsal ilişkileri, anomi ve işbölümünü ekonomi politik kavrayışı çerçevesinde nasıl anlamlandırdığı üzerinde durulmuş ve Karl Marx’ın ekonomi politik eleştirisiyle ayrıştığı ve ortak paydada buluştuğu hususlara ilişkin mukayeseli bir tartışma sunulmuştur.