Evaluation of the Work Titled ''Isıtma (Malaria)'' by Dr. Tevfik Rüştü (Aras), One of the Health Inspectors

II. Meşrutiyet Dönemi'nde sağlık politikalarına artan ilgi, sıtma gibi halk sağlığını tehdit eden hastalıklarla mücadelede devletin daha sistemli adımlar atmasını sağlamıştır. Bu dönemde Osmanlı yönetimi, sıtmanın tarımsal üretim ve nüfus üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla çeşitli yasal ve idari düzenlemeler gerçekleştirmiştir. Doktorlar ve aydınlar sıtma başta olmak üzere birçok hastalık hakkında halkın bilinçlendirilmesi için eserler kaleme almıştır. Bu makalede, II. Meşrutiyet Dönemi'nde sıtma mücadelesinde önemli bir kaynak olan Dr. Tevfik Rüştü'nün 1914 tarihli Isıtma (Sıtma) adlı eserini değerlendirilmektedir. Tevfik Rüştü, sıtmayı Osmanlı coğrafyasının en yaygın ve tehlikeli hastalıklardan biri olarak tanımlamakta ve özellikle kırsal kesimdeki etkilerini vurgulamaktadır. Eserde sıtmanın nedenleri, sivrisineklerin hastalığı nasıl yaydığı konularına değinilerek, hastalıktan korunma ve tedavi yöntemlerine dair detaylı bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca kinin kullanımının hastalıkla mücadeledeki rolüne ve devletin sıtma ile mücadelede aldığı önlemlere yer verilmiştir. Osmanlı sağlık politikalarının bir parçası olarak, bataklıkların kurutulması, sivrisineklerin yok edilmesi, kininin ücretsiz dağıtımı gibi önlemler değerlendirilmiştir. Makale, sıtmanın Osmanlı coğrafyasında ekonomik ve demografik etkilerini analiz etmekte ve Osmanlı sağlık yönetiminin hastalıkla mücadelesine ışık tutmaktadır. Sıtma adlı eser, Osmanlı sağlık politikalarının dönemin modern sağlık bilgileriyle nasıl şekillendiğini göstermesi bakımından önemli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak II. Meşrutiyet Dönemi, Osmanlı Devleti'nde halk sağlığı anlayışının geliştiği, sıtma gibi bulaşıcı hastalıklarla mücadelede devletin daha aktif bir rol üstlendiği bir dönem olmuştur. Tevfik Rüştü'nün eseri, dönemin sıtmaya bakışını anlamak açısından önemli bir kaynak niteliğindedir. Söz konusu eser genel olarak tıp tarihi özel olarak ise halk sağlığı tarihini yakından ilgilendirmektedir. Bu bağlamda eserin kaleme alındığı dönem ve müellifi özelinde eser daha da dikkat çekmektedir. Çalışmada nitel araştırma metotlarından doküman analizi kullanılmıştır.