MODERN VIEW ON THE MORPHOFUNCTION OF THE HEART AND INTRACARDIAC NERVOUS STRUCTURES

Introduction. Over the past 10 years, there has been a high mortality rate from cardiovascular system pathologies associated with the autonomic nervous system. Mortality from heart pathology and its complications is mainly observed among the working-age population. At the same time, the relationship between the cardiac conduction system and the autonomic nervous system, as well as their role in regulating the stable functioning of the heart, occupy a significant place in modern scientific hypotheses proposed by a number of researchers. In this regard, research in this area remains highly relevant. Aim: To analyze the scientific literature on the morphofunctional basis of the regulation of cardiac activity and intracardiac nervous structures. Search Strategy: The search for articles was conducted using the databases of PubMed, Google Scholar, Embase, and the Cochrane Library, as well as data from domestic scientific publications. The search covered a 10-year period (2014–2024). A total of 71 scientific publications were analyzed. Results. As a result of the study, explanations are provided regarding the relevance of morphological research on the cardiovascular system, along with modern scientific conclusions on the morphological function of the heart's nervous structures. Conclusion. The significance of morphological structures, including intracardiac nerve plexuses, nodes, and fibers, which play a crucial role in the stable functioning of the heart, has been established. Введение. За последние 10 лет регистрируется высокая смертность от патологий сердечно-сосудистой системы, связанных с вегетативной нервной системой. Смертность от патологии сердца и ее осложнений в основном отмечается среди лиц трудоспособного возраста. При этом взаимосвязь между проводящей системой сердца и автономной нервной системой и их роль в регулировании устойчивой деятельности сердца занимают большое место в современных научных гипотезах целого ряда ученых. В этой связи актуальны исследования в этом направлении. Цель исследования. Анализ научной литературы по вопросу морфофункционального обоснования регуляции сердечной деятельности и внутрисердечных нервных структур. Стратегия поиска. Поиск статей проведен с использованием баз данных поисковых систем PubMed, Google Scholar, Embase, Cochrane Library, а также данных отечественных научных изданий. Глубина поиска 10 лет (2014 - 2024 гг.). Всего было проанализировано 71 научных публикаций. Результаты. В результате анализа литературы обобщены данные об актуальности морфологического исследования сердечно-сосудистой системы, современных научных выводов по морфо-функции нервных структур сердца. Заключение. Определено значение морфологических структур и внутрисердечных нервных сплетений, узлов и волокон, занимающих важное место в стабильном функционировании сердца. Кіріспе. Соңғы 10 жылда вегетативті жүйке жүйесімен байланысты жүрек – тамырлар жүйесінің патологияларынан болатын өлім-жітімнің жоғары деңгейі тіркелуде. Жүрек патологияларынан және оның асқынуларынан болатын өлім-жітім негізінен еңбекке қабілетті жастағы тұлғалардың арасында байқалады. Бұл ретте, жүректің өткізгіш жүйесі мен автономды жүйке жүйесі арасындағы өзара қатынас және жүректің тұрақты қызметінің реттелуіндегі рөлі бірқатар ғалымдардың заманауи ғылыми гипотезаларында үлкен орын алады. Осыған байланысты осы бағыттағы зерттеулер өзекті. Зерттеу мақсаты. Жүрек қызметін реттеу және жүрек ішілік жүйке құрылымдарының морфофункционалдық негізделуі сұрақтары бойынша ғылыми әдебиеттерді талдау. Іздеу стратегиясы. Мақалаларды іздеу PubMed, Google Scholar, Embase, Cochrane Library мәліметтер қоры бойынша, сонымен қатар отандық ғылыми басылымдар мәліметтерін қолдана отырып жүргізілді. Іздеу жылдықты соңғы 10 жыл (2014 – 2024 жж.). Барлығы 71 ғылыми жарияланымдарға талдау жасалды. Нәтижелер. Зерттеу нәтижесінде жүрек – тамырлар жүйесін морфологиялық тұрғыдан зерттеудің өзектілігі, жүректің жүйке құрылымдарының морфо-функциясы бойынша заманауи ғылыми тұжырымдар туралы түсініктер берілді. Қорытынды. Жүректің тұрақты қызмет атқаруында маңызды орын алатын морфологиялық құрылымдар және жүрек ішілік жүйке өрімдері, түйіндері мен талшықтардың маңызы анықталды.