SUICIDE ACROSS DIFFERENT AGE GROUPS

Introduction: Suicide remains one of the leading causes of death worldwide and has a significant impact on public health. In Kazakhstan, as in other countries, suicide rates vary depending on age group, gender, and socio-economic factors. The analysis of data on mortality from self-harm in the age groups 15-19, 20-24, 25-29, 30-34, 35-39 years and 40 years and older reveals the main trends and risk factors. Aim: To analyze suicide mortality in Kazakhstan in various age groups, to identify gender differences and time trends. Materials and methods: The study uses data from the Global Burden of Disease, GBD 2021, provided by the Institute for Health Indicators and Assessment (IHME). The data covers the period 2017-2021 and includes information on mortality by age group and gender. The analysis was carried out using a comparative statistical method, including an assessment of absolute mortality rates, the percentage of mortality and the dynamics of changes over the years. Results: The analysis showed that the highest mortality rate from suicide is observed in the age groups of 25-29 and 30-34 years, while in younger and older age categories the indicators are lower. Men show significantly higher mortality rates than women, which is consistent with global data. Time trends show fluctuations in mortality associated with socio-economic changes and crises. Conclusions: The highest suicide mortality rate was recorded among the age groups of 25-29 and 30-34 years. Men in Kazakhstan are significantly more likely to commit suicide than women. Time trends show fluctuations in the death rate, which requires further monitoring. Comprehensive measures are needed to reduce suicide rates, including the availability of psychological care and early intervention programs. The continuation of the study is necessary to analyze trends for 2022-2024. Введение: Суицид остается одной из ведущих причин смертности во всем мире и оказывает значительное влияние на общественное здоровье. В Казахстане, как и в других странах, уровень самоубийств варьируется в зависимости от возрастной группы, пола и социально-экономических факторов. Анализ данных о смертности от суицидов в возрастных группах 15–19, 20–24, 25–29, 30–34, 35–39 лет и 40 лет и старше позволяет выявить основные тенденции и факторы риска. Цель: Анализ смертности от суицидов в Казахстане в различных возрастных группах, определение половых различий и временных тенденций. Материалы и методы: В исследовании использованы данные Global Burden of Disease, GBD 2021, предоставленные Institute for Health Indicators and Assessment (IHME). Данные охватывают период 2017–2021 годов и включают информацию о смертности по возрастным группам и полу. Анализ проводился с использованием сравнительного статистического метода, включающего оценку абсолютных показателей смертности, процентного уровня летальности и динамики изменений по годам. Результаты: Анализ показал, что наибольший уровень смертности от суицидов наблюдается в возрастных группах 25–29 и 30–34 года, тогда как в более молодых и старших возрастных категориях показатели ниже. Мужчины демонстрируют значительно более высокие уровни смертности по сравнению с женщинами, что согласуется с мировыми данными. Временные тренды показывают колебания смертности, связанные с социально-экономическими изменениями и кризисами. Выводы: самый высокий уровень смертности от суицидов зафиксирован среди возрастных групп 25–29 и 30–34 года. Мужчины в Казахстане значительно чаще совершают суицид, чем женщины. Временные тренды показывают колебания уровня смертности, что требует дальнейшего мониторинга. Для снижения уровня суицидов необходимы комплексные меры, включая доступность психологической помощи и программы раннего вмешательства. Необходимо продолжение исследования для анализа тенденций за 2022–2024 годы. Кіріспе: Суицид – бүкіл әлемде өлімнің жетекші себептерінің бірі болып қала береді және қоғамдық денсаулыққа айтарлықтай әсерін тигізеді. Қазақстанда, басқа елдердегі сияқты, суицид деңгейі жас топтарына, жынысына және әлеуметтік-экономикалық факторларға байланысты өзгеріп отырады. 15–19, 20–24, 25–29, 30–34, 35–39 жас және 40 жастан асқан жас топтарындағы суицид көрсеткіштерін талдау арқылы негізгі үрдістер мен қауіп факторларын анықтауға мүмкіндік ашылады. Мақсаты: Қазақстандағы әртүрлі жас топтарында суицидтен болған өлімді талдау, жыныстық айырмашылықтар мен уақыттық тенденцияларды анықтау. Материалдар мен әдістер: Зерттеуде Global Burden of Disease, GBD 2021 деректері қолданылды, оларды Institute for Health Indicators and Assessment (IHME) ұсынған. Деректер 2017–2021 жылдар аралығын қамтиды және өлім көрсеткіштері жас топтары мен жынысы бойынша бөлінген. Талдау салыстырмалы статистикалық әдістерді қолдану арқылы жүргізілді, оған өлімнің абсолюттік көрсеткіштерін бағалау, өлім деңгейінің пайыздық мөлшерін анықтау және жылдар бойынша динамикалық өзгерістерді талдау кірді. Нәтижелер: Талдау нәтижелері көрсеткендей, ең жоғары суицид деңгейі 25–29 жас және 30–34 жас аралығындағы топтарда байқалады, ал жасөспірімдер мен егде жастағы топтарда көрсеткіштер төмен. Ер адамдар әйелдерге қарағанда айтарлықтай жоғары суицид деңгейін көрсетеді, бұл жаһандық деректермен сәйкес келеді. Уақыттық трендтер әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мен дағдарыстарға байланысты өлімнің ауытқуын көрсетеді. Қорытындылар: Суицидтен болған ең жоғары өлім 25–29 және 30–34 жас топтарында тіркелді. Қазақстанда ер адамдардың суицид деңгейі әйелдерге қарағанда айтарлықтай жоғары. Уақыттық трендтер өлім деңгейінің ауытқуын көрсетеді, бұл тұрақты мониторингті қажет етеді. Суицид деңгейін төмендету үшін кешенді шаралар, соның ішінде психологиялық көмекке қолжетімділікті арттыру және ерте араласу бағдарламалары қажет. 2022–2024 жылдардағы тенденцияларды талдау үшін зерттеуді жалғастыру қажет.