Geomythology and Aspects of Sacredness: Jam and Riz Caves, Bushehr Province, Southern Iran

غارها با داشتن چند ویژگی طبیعی برای بشر همواره دارای اهمیت بوده اند؛ ساختار آن چون پناهگاه ای است که با داشتن تنها یک راه ورودی به مکانی ایمن برای سکونت تبدیل شده است. سرپناهی محکم و مطمئن که در ارتفاع کوه قرار دارد. از نگاهی دیگر به نظر در غارها انگار زمان می ایستد و این مکانها با داشتن محیطی امن و ساکت به مکانی برای تجسم ذهنی بشر از دنیای اطراف خویش و به دنبال آن تصویر پردازی مبدل گشتند. در سده اخیر این مکانها مورد توجه کوهنوردان، غارنوردان ماجراجو، باستان شناسان، زمین شناسان، زیست شناسان و همچنین جویندگان گنج قرار گرفت. در میان آنها باستان شناسان بقایای جوامع پارینه سنگی و بقایای دوره های متاخرتر و همچنین بقایای جانوران هزاران سال پیش را در این محوطه ها را مطالعه می کنند. در این‌جا با مروری بر جایگاه تقدّس غارها در اساطیر ایران به دلایل اهمیت آن در برخی ادوار تاریخی پرداخته می‌شود. نگارنده منطقه‌ مورد مطالعه‌ي پژوهش خویش را دشت جم و ریز در استان بوشهر انتخاب کرده، منطقه‌ای که با داشتن بقایای پارینه‌سنگی در شمال خلیج‌فارس شناخته می‌شود. بررسی غارهای این منطقه از لحاظ مردم‌نگاری مذهبی هدف اصلی این پژوهش می باشد. از ميان بيش از 30 غار و پناهگاه صخره اي منطقه مورد مطالعه، تنها دو غار داراي تقدس در ميان جامعه محلی شناسايي شد. "پیر بیراهه" و "اشکفت دَس شور" که تقریبا هر دو دارای روایت مشترکی بودند؛ محل ظهور مردانی مقدس. هر دوی این غارها محل ادای نذورات مردم منطقه می باشد و در کنار این مکانها چشمه و درخت مقدس نیز وجود دارد.