PROGNOSTIC POSSIBILITIES OF SONOGRAPHIC EXAMINATION AT THE EARLY HOSPITAL STAGE IN PATIENTS WITH ABDOMINAL TRAUMA WITH SUSPECTED INTERNAL BLEEDING

The article presents the findings of a study conducted to assess the efficacy and diagnostic value of ultrasound examination during the early hospitalization stage in patients with abdominal trauma and suspected internal bleeding. The research involved 39 patients who were urgently hospitalized due to traumatic abdominal injuries during 2023-2024. Sonographic evaluation was conducted following the FAST protocol (Focused Assessment with Sonography for Trauma). The degree of impairment of consciousness of the victims was assessed by the GCS (Glasgow Coma Scale). The severity of traumatic injuries was determined by the ISS (Injury Severity Score) scale, and the revised RTS (Revised Trauma Score) scale was used to determine the severity of the victim. A statistically significant relationship was established between hemodynamic parameters (lower systolic pressure and increased heart rate) and a positive result of the Fast protocol examination compared to a negative one. The method was also found to be highly sensitive. In almost 100% of cases, a positive FAST result in combination with clinical symptoms (especially unstable hemodynamics) was an indication for abdominal surgery (pleural drainage, laparoscopy, diagnostic peritoneal lavage or laparotomy). There was no significant correlation between the severity of traumatic injuries, the severity of the victim's condition (according to different scales − GCS, ISS, RTS) and FAST results, which can be explained by the presence of cranio-skeletal injuries in victims, which sonography is not sufficient to detect. A positive result of a sonographic examination using the FAST protocol in a hemodynamically unstable patient may indicate the need for immediate surgical intervention. Məqalədə qarın nahiyəsindən travma almış və daxili qanaxmaya şübhə olan xəstələrin hospitalizasiyasının erkən mərhələsində ultrasəslə müayinənin effektivliyini və diaqnostik dəyərini müəyyənləşdirmək məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. 2023-2024-cü illərdə qarın nahiyəsinin travmatik zədələnməsinə görə təxirəsalınmaz qaydada hospitalizasiya edilmiş 39 xəstə müayinə edilmişdir. Sonoqrafik tədqiqat FAST protokolu (Qlazqo Koma Şkalası – Glasgov Coma Scale) vasitəsilə aparılmışdır; travmatik zədələnmələrin ağırlıq dərəcəsi ISS (Injury Severity Score – zədələnmənin ağırlıgı şkalası), zərərçəkmiş xəstələrin vəziyyətinin ağırlığı isə RTS (Revised Trauma Score − Travmanın yoxlanılması şkalası) vasitəsilə müəyyənləşdirilmişdir. Tədqiqat nəticəsində hemodinamika göstəriciləri (sistolik təzyiqin azalması və ürək vurğularının tezləşməsi) FAST protokolu üzrə müayinənin nəticələrinin neqativ istiqamətdə dəyişməi arasında statistik baxımdan etibarlı əlaqə müşahidə edilmişdir. Bundan əlavə, metodun yüksək dərəcədə həssas olduğu aşkar edilmişdir. Praktik olaraq xəstələrin hamısının klinik simpomatikasının FAST protokolu üzrə müsbət nəticəsi (xüsusən qeyri-stabil hemodinamika şəraitində qarın boşluğu operasiyalarına (plerva boşluğunun drenaj edilməsi, laparoskopiya, diaqnostik peritoneal lavaj və ya laparotomiya) göstəriş hesab edilmişdir. Travmatik zədələnmə ilə zərərçəkmişin vəziyyətinin ağırlığı (müxtəlif şkalalar – GCS, ISS, RTS) və FAST protokolu göstəriciləri arasında aşkar əlaqə müşahidə edilməmişdir. Bunu zərərçəkmişlərdə kəllə-skelet travmalarının da olması ilə izah etmək olar. Lakin bu travmaların tam diaqnostikası üçün tək sonoqrafiya kifayət etmir. Müəlliflərin fikrincə, FAST protokolundan istifadə edilməklə aparılan sonoqrafik müayinənin müsbət nəticəsi hemodinamikası qeyri-stabil olan xəstələrdə operativ müdaxilənin zəruriliyini göstərə bilər. Представлены результаты исследования проведенного с целью изучить эффективность и диагностическую ценность ультразвукового исследования на раннем госпитальном этапе у пострадавших с абдоминальными повреждениями с подозрением на внутреннее кровотечение. Проанализированы результаты 39 обследований пострадавших, поступивших в ургентном порядке с травмой брюшной полости, за период 2023-2024 гг. Сонографическое обследование проводили в соответствии с разработанным FAST-протоколом. Степень нарушения сознания пострадавших оценивали по шкале GCS (Шкала Комы Глазго − Glasgow Coma Scale). Тяжесть травматических повреждений определяли по шкале ISS − Шкала тяжести повреждения − Injury Severity Score), а для установления степени тяжести потерпевшего использовали пересмотренную шкалу травм RTS (Revised Trauma Score) Установлена статистически достоверная связь между показателями гемодинамики (снижение систолического давления и увеличение частоты сердечных сокращений) и положительным результатом исследования по протоколу FAST (Focused assessment with sonographu for trauma) по сравнению с отрицательным. Также обнаружена высокая чувствительность метода. Практически в 100% случаев положительный результат FAST в совокупности с клинической симптоматикой (особенно нестабильной гемодинамикой) являлся показанием для проведения полостных операций (дренирование плевральной полости, лапароскопия, диагностический перитонеальный лаваж или лапаротомия). Между тяжестью травматических повреждений, тяжестью состояния пострадавшего (по разным шкалам – GCS, ISS, RTS) и результатами FAST, не выявлена достоверная зависимость, что можно объяснить наличием у пострадавших кранио-скелетной травмы, для обнаружения которой сонографии недостаточно. По мнению авторов, положительный результат сонографического исследования с использованием протокола FAST у гемодинамически нестабильного пациента может указывать на необходимость оперативного вмешательства.