RESULTS OF THE IMPLEMENTATION OF THE DISEASE MANAGEMENT PROGRAM ON CHRONIC HEART FAILURE IN THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Background. Cardiovascular diseases are the leading cause of death globally, accounting for 20.5 million deaths in 2021, according to the World Heart Report, and accounting for almost a third of all deaths in the world. Many cardiovascular disease events can be prevented by changes in behavioral risk factors, such as smoking and diet, as well as pharmacological interventions. One solution addressing this issue is disease management, which seeks to enhance healthcare by lowering the expenses of treating chronically ill individuals. Disease management programs effectively enhance care quality and adherence, ultimately reducing the misuse of resources. Aim. To analyze the results of implementing the Disease Management Program in Kazakhstan using chronic heart failure as an example over the years of implementation. Materials and methods. The necessary statistical data on implementing the Disease Management Program in Kazakhstan were collected using the chronic heart failure example. The research material was the Salidat Kayirbekova National Scientific Research Center for Health Development statistical collections and official reports of the Research Institute of Cardiology and Internal Diseases for 2018-2022. Results. The introduction of a disease management system for the management of chronic heart failure at the end of 2013-2022 contributed to a decrease in mortality from cardiovascular diseases by 4.3%, including from hypertension by 12%, coronary artery disease by 4%, and acute myocardial infarction by 4.8%. Quality of care within the healthcare system has advanced: patient coverage has expanded, and training sessions have been arranged for patients and healthcare professionals. Conclusions. These findings highlight the success of the implemented strategies and underscore the importance of continuous monitoring and evaluation to enhance healthcare outcomes further. Overall, the research underscores the positive trajectory of chronic disease management in Kazakhstan, paving the way for future improvements and sustained health benefits for the population. Введение. Сердечно-сосудистые заболевания являются основной причиной смертности во всем мире, на долю которых в 2021 году пришлось 20,5 миллиона смертей и составили почти треть всех смертей в мире (World Heart Report, 2023). Многие случаи сердечно-сосудистых заболеваний можно предотвратить путем изменения поведенческих рисков, в частности по курению и питанию, а также приверженности лечению. Одним из эффективных решений является управление заболеваниями, направленное на улучшение качества ухода за счет сокращения затрат, связанных с лечением хронических больных. Программы управления заболеваниями являются эффективным средством повышения качества ухода, соблюдения рекомендаций и, в итоге, сокращения нецелевого использования ресурсов. Цель проанализировать результаты реализации Программы управления заболеваниями в Казахстане на примере хронической сердечной недостаточности за годы реализации. Материалы и методы. Произведен сбор необходимых статистических данных по реализации Программы Управления Заболеваниями в Республике Казахстан на примере хронической сердечной недостаточности. Материалом исследования были: статистические сборники ННЦРЗ имени Салидат Каирбековой МЗ РК за 2013-2022 года и официальные отчеты КазНИИКиВБ за 2018-2023 года. Результаты. С 2013 по 2022 годы было достигнуто снижение смертности от сердечно-сосудистых заболеваний на 4,3%; включая снижение смертности от заболеваний, связанных с повышением артериального давления на 12%; ишемической болезни сердца на 4% и острого инфаркта миокарда на 4,8%. В рамках программы управления заболеваниями значительно улучшилось качество медицинской помощи: расширился охват пациентов, проведены обучающие курсы, как для пациентов, так и для работников службы здравоохранения. Заключение. Эти результаты подчеркивают успех реализованных стратегий и подчеркивают важность постоянного мониторинга и оценки для дальнейшего улучшения результатов здравоохранения. В целом, исследование подчеркивает положительную траекторию лечения хронических заболеваний в Казахстане, открывая путь к будущим улучшениям и устойчивым преимуществам для здоровья населения. Кіріспе. Жүрек-қан тамырлары аурулары дүние жүзінде өлім-жітімнің басты себебі болып табылады, 2021 жылы 20,5 миллион өлімді құрайды және дүние жүзіндегі барлық өлім-жітімнің үштен бір бөлігін құрайды (World Heart Report, 2023). Жүрек-қан тамырлары ауруларының негізгі оқиғаларын темекі шегу және диета сияқты мінез-құлыққа байланысты қауіп факторларын өзгерту, сондай-ақ дәрі-дәрмектік ем арқылы алдын-алуға болады. Осындай шешімдердің бірі - созылмалы науқастарды емдеуге байланысты шығындарды азайту арқылы медициналық көмекті жақсартуға бағытталған ауруларды басқару. Ауруды басқару бағдарламасы күтім мен сәйкестікті жақсартудың және сайып келгенде ресурстарды орынсыз пайдалануды тежеудің тиімді құралы болып табылады. Зерттеу мақсаты. Қазақстанда ауруларды басқару бағдарламасын іске асыру жылдарындағы созылмалы жүрек жеткіліксіздігі мысалында нәтижелерін талдау. Материалдар мен тәсілдер. Созылмалы жүрек жеткіліксіздігі мысалында Қазақстан Республикасындағы ауруларды басқару бағдарламасын іске асыру бойынша қажетті статистикалық деректер жиналды. Зерттеу материалы ретінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Салидат Қайырбекова атындағы Ұлттық ғылыми денсаулықты дамыту орталығының 2013-2022 жылдарға арналған статистикалық жинақтары және "Кардиология және ішкі аурулар ғылыми зерттеу институты" АҚ 2018-2023 жылдарға арналған ресми есептері пайдаланылды. Нәтижелер. 2013-2022 жылдардың соңында созылмалы жүрек жеткіліксіздігі бойынша ауруды басқару бағдарламасын енгізу жүрек қантамыр аурулары өлім-жітімінің 4,3%-ға, оның ішінде қан қысымының жоғарылауымен байланысты аурулардан 12%-ға, жүрек ишемиялық ауруларынан 4%-ға, миокард инфарктысынан 4,8%-ға төмендеуіне ықпал етті. Денсаулық сақтау жүйесі аясындағы медициналық көмектің сапасы айтарлықтай өзгерді. Денсаулық сақтау жүйесінде мұндай науқастарды қамту ұлғайды, науқастар мен медицина қызметкерлерін оқыту курстары жүргізілді. Conclusions. Бұл тұжырымдар іске асырылған стратегиялардың табыстылығын және денсаулық сақтау нәтижелерін одан әрі жақсарту үшін үздіксіз мониторинг пен бағалаудың маңыздылығын көрсетеді. Жалпы алғанда, зерттеу Қазақстандағы созылмалы ауруларды басқарудың оң траекториясын көрсетеді, бұл оңтайландыру мен халық денсаулығының тұрақты пайдасы үшін жол ашады.