Some morphological characteristics of the Eurasian red squirrel (Sciurus vulgaris Linnaeus, 1758) of the Manzushir and Airag valley, Bogdkhan mountain strictly protected area

Eurasian red squirrels Sciurus vulgaris are distributed in forestry areas of Mongolia such as Fine and larch forests. Mongolian Eurasian red squirrels nowadays distribution and population are lowly known because it is categorized as an endangered species in Mongolia’s Red List of Mammalia. Especially, in Bogdkhan mountain strictly protected area Eurasian red squirrel population size, age, and sex ratio surveys have not been held and there is a lack of information. Our study in the Bogdkhan mountain area is significant in determining the Eurasian red squirrel population and current conditions. We chose Manzushir Monastry and Airag Valley as a study area and held a survey using the mark-recapture method to capture and handle a total of 156 individual red squirrels from May to July in the years 2022 and 2023. We measured body weight and hind leg length from each captured individual and performed statistical analysis using JMP software. The study result shows that the Eurasian red squirrel of Bogdkhan sex ratio was 1:0,96, 1:0,85, and 90 percent of the population is adult individuals. According to the result, the study area’s red squirrel population growth will be slow. Body measurement shows that female individuals (375.53±113.77 g) are heavier (t=46.928, df=1 p<0.001) than male individuals (366.32±75.88 g). Furthermore, the female (55.2±4.06 cm) hind leg is shorter (t=194.76, df=1, p<0.001) than males (55.53±2.83 cm). Reproduction condition lowers in July, and on May and June reproduction condition is higher. In the future, change the study area to compare with this result to make efficient work. Богдхан уулын ДЦГ дахь Манзуширын хийд, Айрагийн ам орчмын бараан хэрэмний популяцийн судалгааны үр дүнгээс Хураангуй. Бараан хэрэм (Sciurus vulgaris) нь Монгол орны ойн бүсэд тэр дундаа хушин ой, хар модон ойд түлхүү тархана. Богдхан уулын дархан цаазат газарт бараан хэрэмний судалгаа хийгдэж байгаагүйгээс уг газар дахь бараан хэрэмний популяцийн хэмжээ, нас, хүйсийн харьцааны талаар мэдээлэл огт байхгүй юм. Бидний судалгаа нь Богдхан уулан дахь бараан хэрэмний популяци, өнөөгийн төлөвийн чиглэлээр судалж байгаа ач холбогдолтой судалгаа юм. Бид Богдхан уулын дархан цаазат газрын Манзуширын хийд болон Айрагийн амыг судалгааны талбайгаар сонгон 2022, 2023 оны 5-7 сарын хугацаанд барих-тэмдэглэх арга зүйн дагуу нийт 156 бодгаль бараан хэрэм барьж популяцийн судалгааг хийсэн. Барьсан бодгаль бүрийн биеийн жин, хойд хөлийн уртыг хэмжсэн. Судалгааны статистик боловсруулалтуудыг JMP ашиглан тооцоолсон. Судалгааны үр дүнгээр Богд уулан дахь популяци дахь хүйсийн харьцаа ойролцоо (1:0,96, 1:0,85), насны хувьд бие гүйцсэн бодгаль 90 орчим хувийг эзэлж байгааг харуулж байна. Эндээс үзэхэд судалгааны талбай дахь бараан хэрэмний популяцийн өсөлт удаашралтай нэмэгдэх төлөвтэйг харуулж байна. Биеийн жингээс үзэхэд эм бодгаль (375.53±113.77 гр) нь эр бодгалиасаа (366.32±75.88 гр) хүнд байна (t=46.928, df=1 p<0.001). Хойд хөлийн уртын хэмжилтээр эм бодгалийн (55.2±4.06 см) хойд хөлийн урт эр бодгалийнхаас (55.53±2.83 см) (t=194.76, df=1, p<0.001) богино байв. Популяцийн хэмжээ Манзушир хийд орчимд 71 бодгаль (нягтшил 0,44), Айрагийн аманд 42 бодгаль (нягтшил 0,26). Үржлийн төлөв нь 5 болон 6 дугаар сард идэвхитэй байх 7 дугаар сард идэвхи нь буурсан байна. Цаашид судалгааны талбайн байршлыг сольж харьцуулснаар судалгааны үр дүн илүү өгөөжтэй болох юм. Түлхүүр үгс: Хүйсийн харьцаа, насны бүтэц, барих-тэмдэглэх, биеийн жин