Assessment of Tartrazine from a Toxicological Perspective: Traditional Review

Gıda katkı maddelerinin kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. Gıdalarda kullanılan en yaygın katkı maddeleri antioksidanlar, renklendiriciler, emülgatörler, asit-baz dengeleyiciler, jelleştirici maddeler ve koyulaştırıcılar, koruyucular ve tatlandırıcılardır. Gıdalara renk vermek, istenmeyen renkleri maskelemek, gıdanın rengini uzun süre korumak gibi amaçlarla gıda boyaları kullanılmaktadır. Gıda boyaları elde edilişlerine göre; doğal ve sentetik olmak üzere 2 ana gruba ayrılır. Sentetik gıda boyaları, genel olarak azo (N çift bağ) fonksiyonel grup ve aromatik halka içeren kimyasallardır. En yaygın kullanılan sentetik gıda boyaları mono ve diazo boyalardır. Tartrazin (sinonimleri: E102, FD&C Sarı No:5, C.I. No:19140) gıdalarda, kozmetik ve farmasötik ürünlerde yaygın olarak kullanılan sentetik bir azo boyasıdır. Tartrazinin toksisitesine ait veriler tartışmalıdır. Her ne kadar düzenleyici otoriterlerce kullanımı, kabul edilebilir günlük alım miktarlarında (0-10 mg/kg/gün) güvenli bulunsa da Finlandiya, Norveç, Avusturya gibi bazı ülkelerde tartrazin ve bazı diğer renklendirici maddelerin kullanımı kısıtlanmış ya da yasaklanmıştır. Bununla birlikte tartrazinin çok çeşitli hedef organlarda neden olduğu toksik etkilere ait veriler bildirilmeye devam etmektedir. Tartrazinin sistemik toksisiteyi indükleyebileceği, DNA ve hormon reseptörleri ile etkileşime girebileceği, oksidatif strese yol açabileceği belirlenmiştir. Ayrıca tartrazin alerjik reaksiyonları tetiklemektedir. Tartrazin duyarlılığıyla bağlantılı en yaygın semptomların ürtiker ve astım olduğu bildirilmiştir. Bu derleme kapsamında tartrazin hakkında genel bilgiler paylaşılmış ve toksisitesi üzerine yapılan çalışmalar mümkün olabildiğince tüm sistemler açısından örneklendirilerek sunulmuştur.