From uncertain diseases to uncertain vaccines. Experts’ failure in the light of policy response to the COVID-19 pandemic—the case of Poland

Pandemia COVID-19 stała się ogromnym wyzwaniem dla społeczeństw. Wzrost liczby zakażeń i zgonów zmusił władze państwowe do podejmowania i uzasadniania natychmiastowych decyzji dotyczących wszystkich aspektów życia społecznego. Decyzje te podejmowano w warunkach dużej niepewności i braku wiedzy. Społeczeństwa na całym świecie stanęły wobec trudnego dylematu: wyboru między nową chorobą o nieznanych konsekwencjach a nową szczepionką, która była postrzegana jako niewystarczająco przetestowana, by wyeliminować potencjalnie szkodliwe skutki choroby. Pilna potrzeba przyspieszenia opracowywania i testowania szczepionek sprawiła, że wielu uznało ten proces za zakrojony na szeroką skalę eksperyment społeczny. Wszystko to otwiera pole do pogłębionych badań nad epistemologiami obywatelskimi leżącymi u podstaw podejmowania decyzji w czasie pandemii. Przeanalizowaliśmy okres od ogłoszenia pandemii przez WHO 11 marca 2020 roku do stycznia 2022 roku, aby przyjrzeć się produkcji, ocenie i wykorzystywaniu wiedzy (oraz niewiedzy) obecnej w procesie decyzyjnym polskiego rządu i ciał doradczych. Analiza opiera się na trzech źródłach danych: wywiadach z członkami trzech kluczowych ciał doradczych, analizie prasy (kwiecień 2019 – kwiecień 2021) oraz oficjalnych stanowiskach wspomnianych rad i zespołów. Twierdzimy, że różne strategie radzenia sobie z niepewnością determinują działania poszczególnych ciał doradczych oraz ich performatywność w odniesieniu do kształtowania polityki.