Z zagadnień diachronicznej gramatyki onomastycznej (na przykładzie toponimii nowotestamentowej)

On the Issues of Polish Diachronic Onomastic Grammar (Based on the Example of New Testament Toponymy) The aim of this article is to discuss the role of biblical toponyms in the context of onomastic grammar. The names under study were taken from Polish translations of the New Testament created at various stages of the history of the Polish language. They vary in terms of sources (Greek text vs Vulgate), confessional environment (Catholic vs Protestant) and translation method (literal vs free). Genetically foreign toponyms: (1) adapted to Polish grammar (as a result of syntactic requirements, through various ways of linguistic adaptation and due to formal similarity to Slavic lexemes, which allowed them to be incorporated into Polish inflection); (2) were resistant to the effect of Polish grammar (they modified and sustained the creation of new inflectional paradigms unknown to Old Polish or remained uninflected). The conclusion is that the form of biblical toponyms may have served to reflect local colour or functioned as a signal of code-switching. Z zagadnień diachronicznej gramatyki onomastycznej(na przykładzie toponimii nowotestamentowej) Celem artykułu jest omówienie roli toponimów biblijnych w kontekście gramatyki onomastycznej. Badane nazwy zostały zaczerpnięte z polskich przekładów Nowego Testamentu powstałych na różnych etapach dziejów polszczyzny. Są one zróżnicowane w zakresie: źródeł (tekst grecki vs. Wulgata), środowiska konfesyjnego (katolickie vs. protestanckie), metody przekładu (przekłady dosłowne vs. przekłady swobodne). Genetycznie obce toponimy: 1) dostosowywały się do polskiej gramatyki (w wyniku wymagań składniowych oraz dzięki różnym drogom adaptacji językowej i podobieństwu formalnemu do leksemów słowiańskich, co umożliwiało im włączanie się do polskiej fleksji); 2) były odporne na działanie polskiej gramatyki (modyfikowały i podtrzymywały tworzenie nowych nieznanych staropolszczyźnie paradygmatów fleksyjnych lub pozostawały nieodmienne). W konkluzji stwierdzono, że forma toponimów biblijnych mogła służyć oddaniu kolorytu lokalnego lub być sygnałem przełączania kodów.