Mysterious sceptre-“stilettos” of the Late Bronze Age (manufacturing technology, experimental works)

U članku se razmatraju izazovi i nedoumice povezane sa rekonstrukcijom načina izrade misterioznih predmeta pronađenih u ženskom grobu iz tumula 16 u Hordiivci u Ukrajini koji je datiran u kasno bronzano doba (1400–1300. p.n.e.). Pokojnica iz ovog groba je bila opremljena raznovrsnim nakitom. Na rukama i nogama je imala spiralne bronzane narukvice i nanogvice, na grudima su bile dvije ukrasne igle, a pored glave su nađena četiri zlatna spiralna privjeska i bogata ogrlica od ćilibara. U drvenom kovčegu pored pokojnice nalazila su se dva masivna bronzana predmeta koja su prvobitno ounačena kao stileti. Većina istraživača je kasnije došla do zaključka da su ovi predmeti zapravo bile izuzetno dugačke igle. Rekonstruktori odjeće su smatrali da su te igle bile na grudima. Autorica smatra prvobitni termin “stileti” ispravnim, dajući u tekstu obrazloženje za takvu interpretaciju.Najintrigantniji aspekt ovih predmeta su njihove duboke unutrašnje šupljine u kojima su otkriveni ostaci drveta i ugljenisane organske materije. Pretpostavlja se da su to bila drvena jezgra koja su korišteni za stvaranje šupljina tokom livenja. Tehnike upotrebe drveta u proizvodnji bronze se često posmatra sa skepticizmom, pa je u izveden proizvodni eksperiment koji je potvrdio ovu mogućnost. Naime, pokazalo se da je moguće izlivati šuplje proizvode koristeći tehnologiju izgubljenog voska, uz upotrebu drvenog jezgra. Da bi se drvo pri tome zaštitilo od vatre, neophodna je zaštita nekim protivpožarnim sredstvom. Prema tome, nalazi iz Hordiivke su se pokazali kao prva potvrda postojanja ova jedinstvena tehnologije u vrijeme bronzano doba.